نقش سیم بکسل و ترمز در بالابر و رابطه این دو با هم چیست؟

نقش سیم‌ بکسل و ترمز در بالابر به‌عنوان دو مؤلفه کلیدی ایمنی و عملکرد، بسیار تعیین‌کننده‌ در تحمل بار، انتقال نیرو، کنترل حرکت، جلوگیری از سقوط و توقف ایمن دارند. به‌طوری‌که انتخاب سیم‌بکسل استاندارد با مقاومت کششی بالا در کنار ترمز مطمئن و خودکار، ضامن افزایش ایمنی، طول عمر دستگاه و کاهش خطرات صنعتی در انواع بالابر ساختمانی و صنعتی است. در بالابرها، سیم‌بکسل و ترمز دو جزء حیاتی و مکمل یکدیگر هستند که نقش اصلی آن‌ها تضمین ایمنی و عملکرد صحیح دستگاه است. سیم‌بکسل به‌عنوان عنصر اصلی حمل بار، وظیفه انتقال نیرو و نگه‌داشتن وزن بار یا کابین را بر عهده دارد. این قطعه باید از استحکام کششی بالا، انعطاف‌پذیری مناسب و مقاومت در برابر سایش و خستگی برخوردار باشد، زیرا به‌طور مداوم تحت تنش، خمش و اصطکاک قرار می‌گیرد. هرگونه فرسودگی، پارگی یا کاهش قطر سیم‌بکسل می‌تواند خطر سقوط بار را به همراه داشته باشد. از سوی دیگر، ترمز بالابر نقش کنترل حرکت و توقف ایمن سیستم را ایفا می‌کند. ترمز معمولاً روی موتور یا گیربکس نصب می‌شود و هنگام قطع برق، اضافه‌بار یا توقف ناگهانی، به‌صورت خودکار عمل کرده و از حرکت ناخواسته جلوگیری می‌کند. رابطه سیم‌بکسل و ترمز در بالابر کاملاً مستقیم و وابسته به ایمنی است؛ به این معنا که حتی اگر سیم‌بکسل سالم باشد، نبود یا نقص در ترمز می‌تواند باعث لغزش و سقوط بار شود و برعکس، ترمز سالم بدون سیم‌بکسل استاندارد کارایی لازم را نخواهد داشت. بنابراین هماهنگی عملکرد این دو قطعه، همراه با بازرسی و نگهداری منظم، شرط اصلی ایمنی، دوام و بهره‌برداری مطمئن از بالابر محسوب می‌شود.

پادکست سیم بکسل و ترمز بالابرها

جدول ویژگی های فنی سیم‌بکسل در آسانسور

ویژگی فنی	شرح عملکرد	اهمیت در آسانسور
انتقال بار	انتقال وزن کابین و وزنه تعادل بین موتور و کابین	تضمین حرکت ایمن و یکنواخت
تحمل کشش	مقاومت در برابر نیروی کششی مداوم	جلوگیری از پارگی و افزایش ضریب ایمنی
انعطاف‌پذیری	قابلیت خم شدن روی فلکه موتور	کاهش استهلاک و افزایش عمر مفید
ضریب ایمنی	نسبت مقاومت نهایی به بار کاری	پیشگیری از حوادث و استانداردسازی
هماهنگی با فلکه	تطابق قطر و جنس با شیار فلکه	جلوگیری از لغزش و سایش
یکنواختی رشته‌ها	توزیع مساوی تنش بین رشته‌ها	حرکت نرم و کاهش لرزش
مقاومت سایشی	مقاومت سطحی در برابر اصطکاک	کاهش خوردگی و خرابی زودهنگام
رفتار در شرایط محیطی	عملکرد پایدار در دما و رطوبت مختلف	حفظ ایمنی در بلندمدت
نقش در ترمز اضطراری	همکاری غیرمستقیم با سیستم ایمنی	توقف کنترل‌شده در شرایط بحرانی

کارایی سیم بکسل و ترمز در بالابر با توجه به وظیفه هر کدام چیست؟

در بالابرها، سیم‌بکسل و ترمز دو جزء اساسی و تعیین‌کننده در عملکرد، ایمنی و کنترل حرکت سیستم محسوب می‌شوند که هر یک وظیفه‌ای مکمل دیگری بر عهده دارد. سیم‌بکسل به‌عنوان عنصر اصلی حمل و انتقال نیرو، وزن بار یا کابین را تحمل کرده و نیروی تولیدشده توسط موتور و گیربکس را به بار منتقل می‌کند؛ به همین دلیل باید از مقاومت کششی بالا، انعطاف‌پذیری مناسب و کیفیت ساخت استاندارد برخوردار باشد تا در برابر تنش‌های مداوم، سایش و خستگی فلزی مقاومت کند. در مقابل، ترمز بالابر وظیفه کنترل، توقف و نگه‌داشتن بار در موقعیت‌های مختلف را بر عهده دارد و نقش حیاتی در جلوگیری از حرکت ناخواسته یا سقوط بار ایفا می‌کند. ترمزها معمولاً به‌صورت الکترومغناطیسی طراحی می‌شوند و در زمان قطع برق، اضافه‌بار یا شرایط اضطراری به‌طور خودکار فعال شده و سیستم را متوقف می‌کنند. کارایی واقعی بالابر زمانی تضمین می‌شود که سیم‌بکسل سالم و استاندارد در کنار ترمزی مطمئن و دقیق به‌صورت هماهنگ عمل کنند، زیرا ضعف در هر یک از این دو قطعه می‌تواند ایمنی دستگاه را به‌طور جدی به خطر بیندازد. بنابراین بازرسی دوره‌ای، نگهداری اصولی و انتخاب صحیح سیم‌بکسل و ترمز، نقش مهمی در افزایش ایمنی، طول عمر و بهره‌وری بالابر دارد.

تعداد سیم بکسل ها در هر آسانسور

در بیشتر مدل های آسانسور حداقل ۴ سیم بکسل وجود دارند؛ که در صورت پیش آمدن مشکل برای سیم و پارگی ۳ سیم باز هم قدرت حرکت کم نخواهد شد و به صورت ثابت و بدون مشکل آسانسور به حرکت خود ادامه خواهد داد. نقش سیم بکسل و ترمز در آسانسور خیلی مهم است و می تواند امنیت و خطر سقوط کابین آسانسور را برطرف نماید.

شکستگی های سیم بکسل بسیار ریز هستند و تنها با استفاده از متخصصین قابل تشخیصو شناسایی هستند. طول عمر بالای سیم بکسل سبب شده است که کمتر به تعمیر و نگهداری دوره ای کمتر از یک ماه، نیاز باشد.

اما در مورد نقش سیم بکسلها در آسانسور بخواهیم بیشتر توضیح دهیم باید بگوییم که کابین آسانسور و وزنه تعادل به وسیله ی سیم بکسل فولادی و به صورت معلق در چاه نگه داشته می شوند.

جنس سیم بکسل های آسانسور را باید با توجه به نوع کاربری و میزان نیروی کششی آن تعیین کرد که بیشتر از جنس هسته فولادی و الیافی انتخاب می شوند.

اگر در آسانسور نیروی کششی و اصطکاک نقش پررنگ تری داشته باشد باید از سیم بکسل با مغزی فولاد استفاده کرد و اگر جنبه ی انعطاف آسانسور مهم باشد از مغزی الیافی استفاده می شود.

طراحی و ساختار سیم بکسل به نحوی است که استفاده از آن در اسانسور لازم و ضروری به نظر می رسد و به دلیل مزایایی از قبیل فراوانی سیم بکسل ها، زمان دقیق تشخیص، نقش پررنگی در آسانسورها ایفا می کنند.

جدول مشخصات فنی ترمز در بالابر

مشخصه فنی ترمز بالابر	مقدار / نوع	توضیحات
نوع ترمز	الکترومکانیکی فنردار	در زمان قطع برق، به‌صورت خودکار عمل می‌کند
محل نصب	روی الکتروموتور یا گیربکس	بسته به نوع بالابر
ولتاژ کاری	220V یا 380V AC	متناسب با سیستم برق
سیستم عملکرد	فنر فشرده با آزادسازی برقی	ایمنی بالا در توقف اضطراری
ظرفیت تحمل بار	300 تا 2000 کیلوگرم	انتخاب بر اساس ظرفیت بالابر
زمان توقف	کمتر از 1 ثانیه	توقف سریع و ایمن
جنس لنت ترمز	کامپوزیت نسوز	مقاوم در برابر حرارت و سایش
عمر کاری لنت	1,000,000 بار عملکرد	قابل سرویس و تعویض
استاندارد ایمنی	مطابق استاندارد EN 81 و ملی	قابل استفاده در بالابرهای صنعتی و ساختمانی
نیاز به سرویس	دوره‌ای (6 تا 12 ماه)	جهت حفظ عملکرد ایمن

سیم بکسل آسانسور معمولا از چه نوع متریالی ساخته می شود؟

سیم‌بکسل آسانسور معمولاً از فولاد با کربن بالا ساخته می‌شود، زیرا این نوع فولاد استحکام کششی بسیار زیاد، دوام بالا و مقاومت مناسبی در برابر خستگی مکانیکی دارد. ساختار سیم‌بکسل به‌صورت چندین رشته نازک فولادی است که به دور یک هسته مرکزی تابیده می‌شوند. این رشته‌ها خود از سیم‌های فولادی ظریف‌تر تشکیل شده‌اند تا در عین استحکام، انعطاف‌پذیری لازم برای حرکت مداوم روی فلکه آسانسور را فراهم کنند. هسته مرکزی سیم‌بکسل می‌تواند از الیاف طبیعی یا مصنوعی (مانند کنف یا پلی‌پروپیلن) و یا از فولاد باشد. هسته‌های الیافی معمولاً برای جذب روانکار و کاهش لرزش استفاده می‌شوند، در حالی که هسته فولادی استحکام و پایداری بیشتری در بارهای سنگین ایجاد می‌کند.

سطح سیم‌های فولادی اغلب با لایه‌ای از روی (گالوانیزه) پوشانده می‌شود تا مقاومت آن‌ها در برابر زنگ‌زدگی و خوردگی افزایش یابد، به‌ویژه در محیط‌های مرطوب. در برخی کاربردهای خاص نیز از سیم‌بکسل‌های بدون روکش اما با فولاد آلیاژی باکیفیت استفاده می‌شود. ترکیب دقیق متریال و نوع ساختار سیم‌بکسل آسانسور به عواملی مانند ظرفیت بار، سرعت آسانسور، شرایط محیطی و استانداردهای ایمنی بستگی دارد و انتخاب صحیح آن نقش بسیار مهمی در ایمنی و عمر مفید آسانسور دارد.

بهترین شرکت های سازنده ترمز مکانیکی آسانسور در ایران کدامند؟

در صنعت آسانسور شرکت‌های ایرانی متعددی در تولید قطعات مکانیکی و ایمنی از جمله ترمز مکانیکی، پاراشوت و سایر اجزای ایمنی فعالیت دارند. اگرچه معمولاً شرکت‌ها کل سیستم را به‌صورت بسته ارائه می‌دهند، برخی از آنها به‌طور مشخص بخش‌های ایمنی و ترمز را تولید یا تامین می‌کنند. از جمله مهم‌ترین نام‌ها و برندهای فعال تولید کننده ترمز مکانیکی آسانسور(گاورنر آسانسور و پاراشوت) در ایران می‌توان به این شرکت های اشاره کرد:

۱. شرکت تولیدی صنعتی پرشیا لیفت

شرکت بزرگ پرشیا لیفت شرکتی است که تمرکز زیادی بر قطعات مکانیکی و ایمنی آسانسور دارد و محصولات مهندسی‌شده مطابق با استانداردهای بین‌المللی (ISO 9001) عرضه می‌کند. این شرکت نیز در زمینه تولید اجزای ایمنی فعال است که ترمز مکانیکی آسانسور (گاورنر و پاراشوت) هم جزو آنها محسوب می‌شود.

۲. گروه صنعتی بهران آسانبر
از نام‌های بزرگ در صنعت آسانسور ایران که با فعالیت گسترده در تولید و تامین قطعات مختلف از جمله قطعات ایمنی، پاراشوت، گاورنر و ترمز مکانیکی شناخته می‌شود و بخش مهمی از نیاز بازار را پوشش می‌دهد.

۳. گروه صنعتی آسانسور سخاوت
این شرکت یکی از تولیدکنندگان شناخته‌شده قطعات آسانسور در ایران است که علاوه بر تولید کابین و درب، ترمزهای مکانیکی و قطعات ایمنی را نیز در سبد محصول خود دارد و در بازار داخلی شناخته شده است.

۴. سایر تولیدکنندگان قطعات آسانسور(آفرینش و افق آسانسور)
شرکت‌هایی مانند آفرینش، افق آسانسور، و سایر تامین‌کنندگان قطعات نیز در بازار ایران فعال هستند و ترمزها و قطعات مکانیکی ایمنی را برای فروش و نصب ارائه می‌دهند، اگرچه ممکن است تولید اختصاصی ترمز را با برند خود نداشته باشند و از قطعات سایر سازندگان استفاده کنند.

انتخاب بهترین شرکت برای خرید ترمز مکانیکی آسانسور باید بر اساس کیفیت محصول، تطابق با استانداردهای ایمنی و خدمات پس از فروش انجام شود، زیرا این قطعه نقش حیاتی در ایمنی حرکت آسانسور دارد.

نقش ترمز در بالابرها

امنیت آسانسور را قطعات زیادی تامین می کنند که گاورنر یکی از ابزارهای مهم برای حفظ امنیت است. نقش سیم بکسل و ترمز در آسانسور می تواند خیلی مهم باشد. در برخی موارد خرابی قطعات آسانسور ممکن است باعث سقوط آسانسور شود و یا اینکه آسانسور با سرعت بالایی به سمت پایین حرکت کند که در این صورت جان استفاده کنندگان به خطر می افتد.

اما در این گونه مواقع نقش گاورنر، بسیار کلیدی است چون در مواقع سقوط، گاورنر مانند یک ترمز مکانیکی الکتریکی عمل می کند و با متوقف شدن آسانسور از جان و مال مردم محافظت می کند.

برای گاورنر ها سرعت غیر مجاز تعریف شده است و این قطعه نسبت به این سرعت حساس می باشد و اگر سرعت به یکباره افزایش پیدا کند، این گاورنر است که با قفل مکانیکی سرعت را کاهش و با فرمان میکرو سوئیچ ها، موتور هم قطع می شود و آسانسور را متوقف می کند.
زمانی که گاورنر آسانسور فعال باشد، ترمز اضطراری کابین هم فعال می شود.

مراحل نصب ترمز و نحوه کار آن در بالابر

ما هیچوقت نمی توانیم نقش گاورنر در آسانسور را نادیده بگیریم. چون مستقیما با امنیت استفاده کنندگان همراه است. گاورنر را در موتورخانه نصب می کنند. به این صورت که در نزدیکی دال بتنی و نزدیک به محل شاسی موتور آسانسور قرار می گیرد.

آسانسورها در زمان نصب و راه اندازی بدون مشکل و گرفتگی کار خود را انجام می دهند و برای هر کدام از مدل های آسانسور، سرعت مشخصی تعریف می شود، اما ممکن است به هر دلیلی حرکت بیشتر شود و خرابی قطعات ممکن است این مشکل را به وجود بیاورد.

با این وضعیت سرعت آسانسور هر لحظه بیشتر می شود که بلافاصله گاورنر با درگیر کردن فک های پاندایی با دنده های مخصوص پولی، کابین آسانسور از حرکت باز می ایستد و بلافاصله دستور قطع توسط میکروسوئیچ به موتور ارسال و موتور متوقف می شود و با فعال شدن این موارد سیستم پاراشوت فعال و کابین اسانسور در هر محلی که باشد از حرکت باز می ایستد.

قطعات ترمز بالابر

قطعات گاورنر باید به صورت نرمال فعال باشند و سلامت آن ها در هر دوره کنترل شود. از جمله مقرراتی که در خصوص گاورنر می توان به آن اشاره کرد را در زیر بیان می کنیم.

سیم بکسل یا طناب فولادی که برای گاورنر استفاده می شود باید قطری حدود ۶ میلی متر و دارای ضریب اطمینان 8 باشد که در این حالت انعطاف پذیری بالایی دارد.
از آنجا که سرعت آسانسورها متفاوت می باشد، پس لازم است گاورنر ها نیز متناسب با سرعت تعیین شود.

سرعت فعال شدن گاورنر باید ۱۱۵ درصد سرعت نامی باشد و داشتن وسیله الکتریکی در این ابزار باعث می شود که از عملکرد تا آزاد شدن کابین آسانسور حرکت اضافه نداشته باشد.

گاورنر نیاز به سرویس دهی دوره ای دارد و باید پس از گذشت یک مدت آن را چک کرد تا از سلامت قطعات آن اطمینان حاصل شود و در صورت خرابی هر قطعه آن را در اسرع وقت جایگزین گردد.

گاورنر و سیم بکسل هر دو قطعات جدا نشدنی آسانسور هستند‌ که نقش مهمی در سلامت آسانسور و کاربران ایجاد می کند.

سوالات متداول